Natural Resources, Development and Democracy

From the Beginning

Located in the capital city of Thailand, but my house looked pretty much like bamboo-hut in rural area. It was many years that I grew up in the house with no tap water and no electricity. Everyday my mother, my sister and I had to walk for half kilometer to the river bank and bring back home some water for cooking and cleaning. It was joyful time, I remember, seeing all activities altogether along the river made me feel like we were not lonely in the world, we had friends.

When rainy season came, we did not need to go to the river bank. My father had ways to save water from the sky. Unlike water from the river, we did not have to boil rain water before we drank. I remember how much I liked drinking that ‘sky water’, it tasted really sweet, real sweet.

Just before I started going to middle school, tap water and electricity came to my house. As a teenager, I enjoyed having the first television and a new toilet very much; I went to the river bank no more. However, sometimes the tap water and electricity in our house went off. I could feel how frustrated my father was when seeing that just across the street there were bigger houses with never ran out of water and electricity. And I did not understand why.

I Met Them on the Street in Bangkok

My first understand came to me when I was in the first year of undergraduate school. I met them on the street in Bangkok, in front of the government’s house which I had to pass by every day.

The street was blocked by the protesters calling themselves ‘Assembly of the Poor’. I got off the bus, walked through the crowd seeing that there were mostly old people on the protest site. An old lady saw question in my eyes, she came to me saying that all her children had gone to work in the big cities as there was no job anymore in her hometown. And the conversation continued.

It was “Pak Moon Dam” that brought her far away from home in the Northeastern to the capital city. Without agreement from local people, the dam was built in her hometown in order to produce electricity (which it is not now functioning as it was claimed). Ever since the dam came to the Moon River, all fishes had gone, the fishery was dead, her land had been under the flood for months every year. “I am not asking the government to destroy the dam, I just want someone to open the gates of the dame just to let the fishes come back to the river when the fishery season comes” said the old lady “we need food to survive”.

I also learned that Pak Moon Dam was one in many dams that caused people suffering. Moreover, I was so sure that electricity in my house travelled from one of these dams. And I came to understand that to keep the city bright, some people’s lives had to be sacrificed for us.

Water, Farm and Market

There were much more people, much more than I had imagined, suffering from the error development. I had learned more on that reality as I grew up.

One year after I knew Pak Moon Dam, I got to know the biggest dam in my country. Bhumipol Dam was built on the Ping River in Tak province, known as the most successful investment in the century. Unfortunately, it had very little water at the time. From what I heard, since the dam was built, many farmers had been told to grow rice according to the water schedule from the Ministry of Agriculture and Cooperatives. At that moment they were told not to grow rice even though it was their usual time to do so.

I was there to meet some farmers living in upper part of the dam. They still survived from the rice in their stock, but it would not be longer. Sooner they would have to start finding loan by exchanging their lands with it. And no, they had no plan for demonstration in Bangkok, because the name of the dam is given after the name of their beloved king.

At the same time, in the lower part of the dam, I acknowledged that my grandparents were still able to work in their farm with water from the Bhumipol Dam. However, they did not grow rice like they did year before, they said because of the price of rice in the market was too law. Instead they grew some plants that needed and sold better in the market.

Equally sad, my grandparents did not have more money than those farmers in the upstream. Once they sold the product in the market they had to spend that income to buy rice to eat, furthermore, they had to pay back very expensive loan they got for buying chemical fertilizer. After all, they had nothing left and started talking about selling the land as well. It became an ugly circle.

I came to think that if my grandparents grew the rice, at least they could have kept it for the household all year. Why did they let the market tell them what to grow? Should people think about making food before making money?

And I was so sure that the Thai society and the government agencies, namely the Ministry of Agriculture and Cooperatives, made a big mistake by throwing the farm into the market. Since that moment, I strongly believe that, water and agriculture should be completely out of the market.

From Mountain to Ocean

I have met them more and more, the poor people who suffer from all kinds of development projects in the name of national development.

My profession took me round the country where I could see from mountain to ocean that people were fighting for the right to access natural resources in order to bring back their livelihoods.

Among those are people from the communities around Songkhla Lake, the largest natural lake in the country, located on the Malay Peninsula in the Southern Thailand. The lake has known to be home of millions people as it has produced human basic needs, maintained livelihoods and supported southern regional economy for long time

I was there years ago when the issue of decadence was brought up to the Thai public as it was affecting not only people’s lives but also so-called tourism. I was impressed to see the diverse communities around Songkhla Lake; the forest community, the farming community, the fishery community. Before development projects came to the lake, these different communities used to co-exist peacefully. Without money, they all survived with the traditional trade by exchanging forest products, rice, fishes to each other. It became the culture of ‘forest-field-fishery’ for hundreds years. Sadly, after the dam, the modern agriculture, the fishery industry, and the market came, things had changed and then came the dispute over the control of resources while those resources were dramatically decreasing both in quality and quantity.

I was neither an anti-development, nor anti-capitalism. On one hand I thought that development in capitalism way became very cruel to human being, especially to those who had less or no power. On the other hand, I thought that the idea of bringing all back to community was too romanticized. But I had no knowledge to think of anything. The only thing I could think of, as media, was writing, telling the Thai public that what kind of the society we were living in. I was hoping that once we acknowledge and aware of causes and consequences, we would be able to do something together.

But I did not know what we could do. Thus when some of my readers asked me what we should do, I had no answer for them.

I Do Not Have An Answer, But They May…

It was years after that I thought I may saw a possible answer. Three years ago in a community in the Southern Thailand, my office went there to run a citizen media workshop for local people. The aim was to give them some tools hoping that they would be able to raise their voices to the public, as they were fighting with a development project that was about to be implemented in the area.

The conflict was more complicated than I had thought. The community did not fight with the investors and the state only, but also among themselves. Some resident wanted the project to come as they hoped it would create more jobs for local people. Some resident did not want the project as they believed that the project would destroy the ocean which would then result in the loss of fishery and their livelihood. The community was divided and became falling apart. Small arms were used and conflict turned violent.

In the workshop there were two sides of people learning how to shoot the video and make a story. But nobody could manage them to produce any story as they could not come to agreement. However, after long process of dialogue, they came together with one story at the end. It was not a story targeting the audience outside saying that how good or how bad the development project was, but a story for talking among themselves. It was a simply beautiful story about a man who woke up every morning in the community, walked a few steps to the beach and caught mackerel fishes by naked hands as the sun was rising.

To me it was just a lovely story, but for them the message was very powerful. It brought back what the community shared as common value. Since then, they started to come back to talk again. Even though right now the conflict is still ongoing, but there is no report on using violence in the area anymore.

Looking around, these days, I can see many disputes over natural resources that turned to violent conflict. I still do not have an answer how we can get out of it, but maybe they do. I mean, they, who were born, have lived and now are fighting for their lives…

Where Do We Go from Here?

Today I am learning that environmental conflicts or natural resource conflicts are extremely complicated and involve so many parties. As globalization has brought about great changes everywhere, community is no longer standing alone. People, community, national, global are all inter-connected. I have realized that we can no longer just say no to development; we must find the way to live with it. Meanwhile, global problem like nature disaster, environmental change are coming to knock on our door and there is no way we can escape without our heads and hearts together. What are we going to do when all sources seem to be subjected to great conflict?

We have talked about sustainability. What does sustainable development or sustainable management look like? I have heard about it but never really seen the face. However, one thing I can see is that sustainable development has to be in all sectors’ hands, not only in one hand. It is too easy just to blame on government, capitalist, or market. People are no longer that passive to leave their lives in those hands. I believe that democracy could be used as road, as process. I mean, the kind of participatory democracy that never leaves the poor (of power) behind.

Where do we go from here? How do I see possible collaboration, management and sustainability? As my little heart can think of is that before we move forward, we have to come together as a whole. Since we never asked ourselves and never come to agree on how we would like our society to be, agricultural – industrial – utopia commune or whatever. Should we start dialogue on it? And of course, I am talking about dialogue as a whole society, in all level, not only among the super power. We do need democracy now.

สมาร์ท นิยมเดชา

มีคนถามอยู่บ่อยครั้งว่า ชิ้นงานนักข่าวพลเมืองที่ออกอากาศทางทีวีไทยนั้น เป็นฝีมือของนักข่าวพลเมืองจริงๆ หรือเป็นการปั้นแต่งของมืออาชีพแล้่วสร้างภาพว่ามันเป็นงานของชาวบ้าน…ฉันไม่แปลกใจกับคำถามนี้เท่าไหร่ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อพิจารณาว่า เรากำลังอยู่ในสังคมการเมืองเช่นใดในทุกวันนี้

ฉันมีโอกาสเข้าไปคลุกวงในกับงานนักข่าวพลเมืองตั้งแต่ต้นๆ ในฐานะที่สำนักข่าวบ้านเป็น partner ร่วมกับทีวีไทย ในโครงการอบรมนักข่าวพลเมือง และได้ตระเวนไปทำ workshop การผลิตงานวิดีโอในพื้นที่ต่างๆ ฉันพูดได้เต็มปากว่า วันนี้…ชาวบ้านตัวเล็กๆ กำลังลุกขึ้นมา (ทำในสิ่งที่พี่แจง ฐิตินบ เรียกว่า) “เวนคืนอำนาจทางการสื่อสาร” ให้ตัวเองแล้ว และ “เทคโนโลยี” ก็ไม่ได้เป็นปัญหาสำหรับพวกเขา

นักข่าวพลเมือง..อำนาจการสื่อสารของ ‘สมาร์ท นิยมเดช’

“สมาร์ท นิยมเดชา” เยาวชนจากบ้านสะกอม อ.จะนะ จ.สงขลา เดินเข้ามาใน workshop ครั้งแรกที่เราจัดขึ้นที่ปัตตานี เขาไม่มีประสบการณ์การใช้เครื่องมือตัดต่อมา่ก่อน ไม่เคยเขียนข่าว ไม่เคยทำสื่อ และเขาไม่ได้เล่าเรียนหนังสือในระดับอุดมศึกษาตามวัย

หนุ่มน้อยตาคมผมยาว ผิวกรำแดด ซึ่งปกติหาเลี้ยงครอบครัวด้วยการจับปลาตามวิถีชาวประมงพื้นบ้าน เขาแบกคอมพิวเตอร์ desktop เข้ามาในงาน และไม่ว่าจะถูกถามอะไร เขาจะยิ้มอายๆ ตอบเสียงเบาๆ

เขาขอโทษเราที่ทำตัวติดต่อยาก เมื่อเราถามว่าไปทำอะไรมา ทำไมโทรหาไม่ค่อยติด สมาร์ทได้แต่ยิ้มและเงียบ จนในที่สุดเมื่อสนิทสนมกันในระดับหนึ่ง เขาจึงเล่าว่า เขาพาพรรคพวกไปปิดถนน ปิดสนามบินหาดใหญ่มา และได้รับมอบหมายให้ทำหน้าที่คุมเครื่องเสียง

“ผมลงทุนเดินเท้าเปล่าไปบนนถนนร้อนๆ ที่แดดเปรี้ยง ก็เพียงเพราะอยากจะขึ้นเวทีไปตะโกนคำว่า ‘เอาที่ดินวะกัฟของเราคืนมา’ แต่เมื่อเราไม่ได้ขึ้นเวที ผมก็ได้แต่ยืนตะโกนว่าเอาที่ดินวะกัฟของพวกผมคืนมาอยู่ข้างล่างๆ พร้อมๆ กับผู้ชุมนุมที่ร้องว่า ‘เอาเขาพระวิหารของเราคืนมา’ นั่นแหล่ะครับ”

สมาร์ทเคยเข้าร่วมกับขบวนการชาวบ้านเพื่อต่อสู้กับโครงการท่อก๊าซไทย-มาเลเซียและนิคมอุตสาหกรรมต่อเนื่อง และเป็นหนึ่งในวัยรุ่นชุดดำที่นำพรรคพวกออกไปสู่ท้องถนนเมื่อครั้งที่การต่อสู้ทางการเมืองไทยเดินทางมาถึงชุมชน เขาได้อธิบายถึงสิ่งที่ทำว่า “มันเป็นความใฝ่ฝันเล็กๆ ของผมที่ต้องการจะนำเสนอเรื่องราวของชุมชนและปัญหาที่เกิดขึ้นกับบ้านเกิดของผม”

ทว่า..บนเวทีการเมืองไหนๆ ก็ไม่มีพื้นที่ให้เขาพูด จนกระทั่งไม่นานมานี้ สมาร์ทได้รู้จักกับเครื่องมืิอใหม่ “สื่อพลเมือง” และในฐานะ “พลเมือง” สมาร์ทเรียนรู้กระบวนการสื่อสารและสร้างสื่อชุมชนด้วยความมุมานะอดทน จนในที่สุด สามารถส่งข่าวสั้นไปออกอากาศในรายการนักข่าวพลเมือง ของทีวีไทย

การได้ปรากฏตัวบนพื้นที่สาธารณะไม่เพียงแต่นำเรื่องราวจากชุมชนชายขอบไปสู่โลกภายนอกเท่านั้น หากมันยังกลับมาสร้างพลังใหุ้ชุมชนอีกด้วย (อ่านโพสที่แล้ว ‘ภารกิจดูแลบ้านของสื่อพลเมืองจะนะ’)

ทุกวันนี้ สมาร์ทยังคงออกเรือหาปลาเหมือนชาวประมงพื้นบ้านทั่วไป แต่ชีวิตเขาไม่เหมือนเดิมอีกแล้ว เพราะอำนาจในการสื่อสาร กลับมาอยู่ในมือชาวบ้านตัวเล็กๆ!

ดูผลงานชิ้นที่ 3 ของสมาร์ท แล้วอ่านจดหมาย “สมาร์ท นิยมเดชา” นักข่าวพลเมืองจะนะ ถึง “แพ็บ” เพื่อนนักข่าวพลเมืองกลุ่มหมีดหม้อสีขาว หลังจากที่สมาร์ทได้รับจดหมายของแพ็บ ไถ่ตามทุกข์สุขและเล่าเรื่องราวการเป็นนักข่าวพลเมืองของตน

(ที่มา สารตั้นต้น – ฉบับที่ 2 ธันวาคม 2552)

ถึง แพ็บ (เพื่อนที่เคยร่วมอุดมการณ์เดียวกัน)

1 พฤศจิกายน  2551

อัสลามูอาลัยกุม (ขอความสันติสุขจงมีแด่เพื่อนพี่น้องทุกคน)

เริ่มแรกของการเป็นนักข่าวพลเมือง ผมและเพื่อนได้เข้าร่วมอบรมนักข่าวพลเมืองที่ จ. ปัตตานี เป็นเวลา 3 วัน ซึ่งตอนนั้นผมก็คิดเหมือนกันว่าจะได้อะไรจากการอบรมในครั้งนี้ แต่แล้วในที่สุด ผมก็ได้รู้ในสิ่งที่ผมไม่รู้ มันทำให้ผมรู้สึกตื่นเต้นมากกับการอบรม เพราะมันเป็นความใฝ่ฝันเล็กๆ ของผมที่ต้องการจะนำเสนอเรื่องราวของชุมชนและปัญหาที่เกิดขึ้นกับบ้านเกิดของผม

เนื่องจากว่าผมคือหนึ่งของผู้ร่วมต่อสู้กับพี่น้องในชุมชนที่คัดค้านโครงการท่อส่งก๊าซและโรงแยกก๊าซธรรมชาติไทย-มาเลย์และอุตสาหกรรมต่อเนื่อง ซึ่งก็ถูกกระทำมาก็มากนัก แต่สิ่งที่พวกเราได้รับจากคนภายนอกที่ไม่ได้รับรู้ข้อมูลข่าวสารคือ บางคนเขาจะมองว่าพวกเราเป็นพวกหัวรุนแรงและขัดขวางความเจริญ แต่ความเป็นจริงคือ พวกเราแค่ต้องการปกป้องบ้านเกิดและรักษาวิถีชีวิตของชุมชนและธรรมชาติเอาไว้เท่านั้นเอง และนี่คือเหตุผลสำคัญที่ต้องการจะสื่อให้พี่น้องทุกคนได้รับรู้ ส่วนพี่เองก็คงรู้ดีว่าการต่อสู้ของพวกเรากว่าจะมาถึงวันนี้ได้ก็แสนสาหัสเช่นกัน เพราะพี่ก็เคยยืนหยัดและร่วมต่อสู้กับพวกเรามาโดยตลอด

นักข่าวพลเมือง คือจุดเริ่มต้นของการสื่อเรื่องราวทั้งหมดที่เกิดขึ้นในชุมชนของผม ซึ่งทางทีวีไทยได้เปิดโอกาสให้นักข่าวพลเมืองกำหนดเรื่องราวที่จะนำเสนอด้วยตนเอง ซึ่งไม่เคยมีที่ไหนมาก่อน  หลังจากที่ผมได้ไปอบรมผมก็ได้กลับมาดำเนินการทันที เริ่มจากการเขียนสคริปต์หลังจากนั้นก็ได้ไปถ่ายภาพและสัมภาษณ์ ฟังดูแล้วน่าจะง่ายแต่แล้วมันก็ไม่ง่ายอย่างที่คิด กว่าจะเขียนสคริปต์เสร็จก็เล่นเอาเหนื่อยเหมือนกัน ต้องปรับปรุงแก้ไขกันพอสมควรถึงกับต้องขอพี่เลี้ยง โชคดีที่มีพี่ๆ จากทีวีไทย และพี่ที่ทำงานในพื้นที่ (พี่แก๊ส-ศุภวรรณ  ชนะสงคราม) คอยให้คำแนะนำ เพราะตอนแรกทำอยู่คนเดียว ส่วนภาพถ่ายก็ต้องถ่ายเพิ่มใหม่เป็น 10 รอบ ฟังดูอีกครั้งแล้วคงจะหมดแรง แต่ผมก็ไม่ท้อที่จะทำต่อ กลับตรงกันข้ามมันยิ่งทำให้ผมต้องฮึดสู้เพิ่มขึ้นมากกว่าเดิม เพราะสิ่งที่ผมทำมันเป็นความตั้งใจของผมและคนในชุมชน

ความสำเร็จของผมก็ได้เกิดขึ้นเมื่อสิ่งที่ผมทำได้ออกอากาศเป็นครั้งแรก มันเป็นความภาคภูมิใจของตัวผมและครอบครัวมาก ไม่ใช่ภูมิใจที่งานสำเร็จ แต่ภูมิใจที่ได้ทำงานเพื่อชุมชนและบ้านเกิดต่างหาก เพราะมันคือชีวิตของผม เสร็จจากตอนที่ 1 แล้วก็จะทำเรื่องที่ 2 ที่ 3 ต่อไปเรื่อยๆ จนกว่าจะไม่มีอะไรทำ

หวังว่าเพื่อนๆ พี่ๆ และนักข่าวพลเมืองทุกคนที่ได้อ่านเรื่องราวของผมแล้วคงจะมีแนวคิดคล้ายๆ กัน ขออย่างเดียวอย่าท้อแล้วกันเพราะเรากำลังทำเพื่อชุมชนและบ้านเกิดของเรา คิดเสียว่าถ้าเราไม่ทำแล้วใครจะทำ  อ๋อ ลืมบอกไปว่าเรื่องแรกที่ทำคือ เรื่องที่ดินวากัฟ  ส่วนเรื่องที่ 2 กำลังทำคือเรื่องปัญหาการกัดเซาะชายฝั่ง หวังว่าคงจะได้ออกอากาศเร็วๆ นี้ หลังจากนี้ต่อไปเราจะทำผลงานให้ดีขึ้นเรื่อยๆ จะไม่หยุดเพียงเท่านี้ พี่คอยดูแล้วกัน อุดมการณ์ของผมคือ ทำวันนี้ให้ดีกว่าเมื่อวาน แล้วมุ่งเดินต่อไปข้างหน้า สิ่งที่ทำให้เรามีความสุขได้คือ การได้ทำในสิ่งที่เราต้องการ

ขอบคุณที่เขียนเรื่องราวมาฝากทำให้เรามีความคิดใหม่ๆ ในการทำงาน สุดท้ายก็ไม่มีอะไรจะฝากงั้นฝากความคิดถึงและเป็นกำลังใจให้ในการทำงาน แล้วกัน เดี๋ยวถ้ามีโอกาสหน้าจะเขียนมาเล่าตอนต่อไปอีกน่ะ  (วัสลามูอาลัยกุม)

รักษาสุขภาพเช่นกัน

สมาร์ท  นิยมเดชา
นักข่าวพลเมืองจะนะ

ในตอนที่แกนนำบอกให้ผู้ชุมนุมร้องว่า ‘เอาเขาพระวิหารของเราคืนมา’

ภารกิจดูแลบ้านของสื่อพลเมืองจะนะ

นอกจากจะเป็นการเชื่อมพื้นที่คนตัวเล็กตัวน้อยกับพื้นที่สาธารณะแล้ว อีกคุณค่าหนึ่งของสื่อพลเมือง คือการทำหน้าที่ในฐานะ “สื่อแนวราบ”

งานนักข่าวพลเมืองชิ้นแรกจากสมาร์ท นิยมเดชา นักข่าวพลเมืองจะนะ ที่ออกอากาศทางวีทีไทย จึงมิได้มีคุณค่าเพียงแค่ 3 นาทีบนหน้าจอโทรทัศน์เท่านั้น หากมันยังทำหน้าที่กลับไปหมุนกระบวนการต่อสู้ของชุมชนที่ฟุบไป ให้ฟูขึ้นมาใหม่อีกหน และนำให้คนกลับมามีบทสนทนาร่วมกัน

พี่แก๊ส…ศุภวรรณ ชนะสงคราม ได้เล่าเรื่องราวนี้ไว้ใน “สารตั้งต้น” เล่มที่ 2 ของสำนักข่าวชาวบ้านค่ะ

สื่อสารในความเคลื่อนไหว
ไม้ต่อภารกิจดูแล ‘บ้าน’ ของชาวจะนะ จ.สงขลา

โดย ศุภวรรณ ชนะสงคราม

“ตีเก้าครึ่ง อย่าลืมแลนักข่าวพลเมืองช่องทีวีไทย  ออกเรื่องดินวะกัฟ !”

เสียงร้องบอกต่อๆ กันอย่างตื่นเต้นดังกลับมาตามสาย หลังจากฉันโทรศัพท์แจ้งไปตามหมู่บ้านต่างๆ ในเครือข่ายครอบคลุมพื้นที่สามตำบลของอำเภอจะนะ จังหวัดสงขลา ที่ร่วมกันคัดค้านโครงการท่อก๊าซไทย-มาเลเซียและนิคมอุตสาหกรรมต่อเนื่อง ว่างานข่าวที่วัยรุ่นบ้านเราพยายามเล่าเรื่องราวการต่อสู้ของพี่น้องผ่านการ ถ่ายทำ-ตัดต่อภาพกันเอง แก้แล้ว แก้อีก จนได้ฤกษ์ออกอากาศ

เสียงโทรศัพท์ กริ๊ง กร๊าง กลับมาสอบถามอย่างไม่ขาดสาย เมื่อเวลาล่วงเลยผ่านสามทุ่มไปแล้ว แต่เรื่องราวที่รอคอยยังมาไม่ถึง

“ออกแน่หรือเปล่า?  คืนนี้แน่นะ..”

ในที่สุดเสียงโทรศัพท์ก็เงียบลง เมื่อได้ยินเสียงรายงานข่าวของนักข่าวพลเมืองอำเภอจะนะดังขึ้น

ฉันอดยิ้มคนเดียวไม่ได้  เมื่อนึกภาพถึงความกระตือรือร้นของแต่ละคน แต่ละกลุ่ม ที่ยังคงนั่งลุ้นกันอย่างใจจดใจจ่ออยู่เต็มหน้าจอโทรทัศน์  ไม่ยอมเปลี่ยนช่องไปไหน ดังเช่นทุกครั้งที่มีเรื่องราวการคัดค้านโครงการท่อก๊าซฯ ออกอากาศผ่านสื่อไปถึงคนข้างนอก

มันทำให้ฉันนึกย้อนไปถึงเมื่อสองปีก่อน ที่บรรยากาศการรวมกลุ่มเริ่มแผ่วลงเนื่องจากปัจจัยภายนอกที่รุมเร้าเข้ามา มากมาย แต่เมื่อรายการโทรทัศน์ช่องหนึ่งสัมภาษณ์ทนายความและเอ็นจีโอถึงการประกาศ ใช้พระราชกฤษฎีกาของรัฐบาลทักษิณ  ชินวัตร เพื่อลบล้างความผิดย้อนหลังให้กับการก่อสร้างโครงการท่อก๊าซฯ  กำลังใจ ความมั่นใจที่จะทวงคืนที่ดินวะกัฟก็กลับคืนมา

ยิ่งเมื่อนำวีซีดีชุดนั้นไปเปิดรณรงค์กันตามกลุ่มต่างๆ ความสดชื่น แจ่มใส ของพี่น้องก็ฟื้นกลับคืนมาอีกครั้ง

‘สื่อ’ ช่างมีพลังจริงๆ

วีซีดีของนักข่าวพลเมืองจะนะชุดนี้ก็เช่นกัน จะพลาดได้อย่างไร?

วีซีดีชุดนี้จะต้องถูกเอาไปเผยแพร่  เวียนกันดูในชุมชนอีกครั้ง

แม้หลายคนจะดูแล้วก็ตาม แต่เขามีความสุขที่จะดูกันอีกครั้ง

มันเป็นส่วนหนึ่งในการสร้างบรรยากาศ สร้างพลัง !  ก่อนจะประชุมวางแผนการทำงานกันต่อไป

นอกจากวีซีดีชุดนี้แล้ว เมื่อครั้งไปอบรมนักข่าวพลเมืองที่จังหวัดปัตตานี หลังจากกลับมาคุยสรุปกันในหมู่บ้าน ก็มีข้อเสนอจากผู้เข้าอบรมว่า ‘หนังสือพิมพ์กำแพง’ เป็นกิจกรรมที่ดึงดูดใจมิใช่น้อย น่าจะเอามาใช้ประโยชน์ต่อในชุมชน

ก่อนหน้านี้ พวกเราใช้ ‘จดหมายข่าว เรื่องเล่าจากลานหอยเสียบ’ ไปแปะกันหลายๆ ที่ในหมู่บ้าน ถึงขั้นแข่งกันว่า สถานที่ที่ไปแปะของใครเจ๋งกว่ากัน และท้ากันว่าใครไปติดที่ ‘ร้านน้ำชาของฝ่ายสนับสนุน’ ได้ถือว่าแน่จริง!

ดูเหมือนข้อเสนอนี้เรียกจะเรียกเสียงเฮ จากพวกเราได้มาก เพราะความพยายามเผยแพร่ข้อมูลไปยังกลุ่มที่สนับสนุนโครงการท่อก๊าซฯ นั้นถือว่าเป็นภารกิจหลักของกลุ่มคัดค้านฯ ที่ตกลงกันมานานหลายปี ซึ่งทุกปีเราก็พยายามหารูปแบบใหม่ๆ เข้ามาเพื่อเก็บคะแนนสะสมกัน  เช่นเดียวกับการทำจดหมายข่าว เรื่องเล่าจากลานหอยเสียบ

พวกเราเริ่มต้นจากการระดมความเห็นกันว่า จะกระจายข้อมูล สร้างความเข้าใจกับพี่น้องในพื้นที่โครงการท่อก๊าซฯ เรื่องที่ดินวะกัฟด้วยวิธีไหนดี

ตอนนั้น มีการเล่าสู่กันฟังว่า มีคำถามจากฝ่ายสนับสนุนโครงการฯ ว่า เรื่องที่ดินวะกัฟไม่เป็นความจริง ที่สำคัญคือ มีการท้าทายกันว่า ไม่มีพยานและทายาท (วะเระ) ที่จะยืนยันว่าเป็นที่ดินวะกัฟ ซึ่งถ้าปล่อยไว้นานอาจมีผลให้พี่น้องประชาชนทั่วไปขาดความมั่นใจไปตามข่าว ลือนั้น

พวกเราจึงทำแผ่นพับนี้ขึ้นมา โดยเนื้อหามีทั้งรูป ทั้งชื่อที่ชัดเจนของพยานและทายาท

นั่นคือ ‘ยีรอกิเยาะ’ เป็นทายาท และ โต๊ะชาย (ตา/ปู่) ที่ยืนยันการวะกัฟให้เห็นว่า มีตัวตนจริง พร้อมทั้งถ้อยคำให้สัมภาษณ์ครูสอนศาสนา ‘บาบอนาซอรี’ ที่ชี้แจงหลักการศาสนาอิสลามที่เกี่ยวข้องกับการวะกัฟประกอบ ให้ผู้อ่านมั่นใจ นอกจากนี้ เยาวชนในหมู่บ้านยังไปสัมภาษณ์และถ่ายวิดีโอพยานและทายาทคนอื่นๆ แล้วถอดออกมาเป็นข้อความใช้ยืนยัน

กิจกรรมนี้สนุกมากขึ้นเมื่อมีการระดมความเห็นกันอีกว่า นอกจากเอาแผ่นพับไปแจกตามปรกติทั่วไปแล้ว สามารถทำอย่างไรกับข้อมูลได้อีกบ้าง จนมีข้อเสนอจากเพื่อนๆ ให้ไปติดที่นั่นที่นี่เกิดขึ้น

“ติดที่บ้านที่มีคนผ่านไปผ่านมา มองเห็น หรือมีคนมานั่งคุยบ่อย  หรือจะติดที่บอร์ดข้อมูลข่าวสารของมัสยิดซิ”  ก็มีข้อถกเถียงกันอยู่เช่นกันว่า เหมาะสมหรือเปล่า

ส่วนที่ที่ฮิตที่สุดจะเป็นร้านน้ำชา ที่มีคนจำนวนมากในหมู่บ้านทั้งคนที่สนับสนุน และคัดค้านโครงการฯ นั่งกินน้ำชา มีโอกาสที่เขาจะอ่านสารตัวนี้  เมื่อเห็นโอกาสที่จะเข้าถึงผู้รับสารมากที่สุดน่าจะเป็นร้านน้ำชาพวกเราก็ไป ติดกัน แต่ละบ้านก็แบ่งแผ่นพับไป อย่างเช่น ‘ยิรอกิเยาะ’ ติดที่ร้านน้ำชาบ้านในไร่ ‘นิมัยมูเนาะ’ ติดที่ร้านน้ำชาปากบาง และในอีกหลายๆ ที่ ในหลายหมู่บ้าน

ครั้นพอเจอหน้าเจอตากัน คำแรกในการทักทายคือ คำถามว่า ไปติดหรือยัง ติดที่ไหนบ้าง ติดร้านไหนแล้ว  ตอนนั้นหลายคนคิดต่อด้วยซ้ำว่า จะไปถ่ายรูป ‘แผ่นพับที่ติดอยู่พร้อมคนอ่านหรือคนที่นำไปติด’ เพื่อมาเผยแพร่เป็นแผ่นพับฉบับต่อไป แต่มีข้อจำกัดบางอย่างจึงหยุดชะงัก

หลังจากติดไประยะหนึ่งแล้วก็มานั่งประเมินกันได้ข้อสรุปว่า คำถามที่ว่า ไม่มีวะเระ ไม่มีพยาน ไม่มีการวะกัฟ ของคนในพื้นที่นั้นจางลง  เบาบางลง  ถึงจะไม่หมดไปเสียทีเดียว แต่ก็ไม่เป็นประเด็นปัญหาสำคัญถึงขั้นที่เราต้องตามแก้ เพราะพี่น้องทั่วไปมั่นใจแล้วว่า เป็นที่ดินวะกัฟจริงๆ จากนั้นก็ขยับจากประเด็นพี่น้องในพื้นที่ไปแก้ปัญหาความเห็นที่มีมาจากทาง สำนักจุฬาราชมนตรี  และก็เป็นประเด็นที่พี่น้องมุสลิมที่นี่ยังคงเรียกร้องกันอยู่จนถึงทุก วันนี้

หลังจากนี้ พวกเราเห็นร่วมกันว่า จะมาประชุมวางแผนงานเพื่อตกลงกันเรื่องหนังสือพิมพ์กำแพงที่ได้เรียนรู้กัน มาจากการอบรมนักข่าวพลเมืองอย่างจริงจังอีกครั้ง ว่าจะเอามาใช้ให้คุ้มค่าด้วยวิธีไหนดี ถึงจะสะสมคะแนนให้พี่น้องของเราได้อีกครั้ง เพื่อที่พี่น้องลูกหลานจะได้ร่วมกันดูแลบ้านเกิดของตัวเอง

ชัยชนะครั้งนี้แม้จะไม่ได้มาภายในคนรุ่นเรา แต่การสื่อสารของเราก็ได้ส่งต่อไปยังคนอีกรุ่นหนึ่งแล้ว

……

หมายเหตุ1 : ‘ที่ดินวะกัฟ’ หมายถึง ที่ดินที่ประชาชนชาวมุสลิมบริจาค อันเป็นการอุทิศเพื่อพระผู้เป็นเจ้า ให้ประชาชนทั่วไปได้ใช้ประโยชน์ร่วมกันตามหลักการทางศาสนาอิสลาม ไม่อาจขาย แลกเปลี่ยน หรือโอน ให้แก่กันได้

หมายเหตุ 2 : ข้อความบางส่วนจากความเห็นของสำนักจุฬาราชมนตรี

“…ทางคณะผู้ทรงคุณวุฒิ มีความเห็นว่า ไม่มีหลักฐานชัดเจนที่แสดงว่า ทางสาธารณะดังกล่าวได้มาโดยการวะกัฟ ของชาวมุสลิม…

…หากการแลกเปลี่ยนไม่ทำให้เกิดความเดือดร้อนแก่ชุมชนที่ใช้สัญจรและทำ ให้เกิดประโยชน์เพิ่มขึ้นแก่ชุมชนที่ใช้สัญจร อีกทั้งยังเกิดประโยชน์แก่สาธารณะ ก็สามารถแลกเปลี่ยนได้…”

ความเห็นนี้ส่งผลให้รัฐบาลสมัย พ.ต.ท.ทักษิณ  ชินวัตร เป็นนายกรัฐมนตรีประกาศ ‘พระราชกฤษฎีกาถอนสภาพที่ดินสาธารณะ’ ในปี 2549 อันเป็นการออกกฎหมายย้อนหลังทับที่ดินวะกัฟของชาวจะนะ เพื่อยกประโยชน์ให้กับบริษัทแห่งหนึ่งซึ่งเข้าไปเปลี่ยนแปลงสภาพที่ดินดัง กล่าวตั้งแต่ปี 2546

ทั้งนี้ สำนักจุฬาราชมนตรีได้พิจารณาเรื่องดังกล่าวด้วยการรับฟังข้อมูลและความเห็น จากตัวแทนบริษัทเพียงฝ่ายเดียว โดยไม่เปิดโอกาสให้ ‘วะเระ’ หรือทายาทของผู้ที่อุทิศที่ดินได้แสดงตัวเพื่อยืนยันการวะกัฟ แม้ว่าจะมีการยื่นหนังสือร้องเรียน รวมถึงเดินทางมายังสำนักจุฬาราชมนตรีเพื่อขอชี้แจงหลายครั้งแล้วก็ตาม

กระบวนการตรวจสอบและวินิจฉัยกรณีปัญหาดังกล่าว จึงไม่สามารถดำเนินไปได้อย่างครบถ้วนสมบูรณ์ตามหลักศาสนาอิสลาม และยังคงเป็นประเด็นข้อขัดแย้งที่ค้างคามาถึงปัจจุบัน

ที่มา – สารตั้งต้น ฉบับที่ 2 : ธันวาคม 2551

นักข่าวพลเมือง : ปลาทู

ระหว่างที่นั่งทบทวนงาน workshop นักข่าวพลเมืองที่ผ่านมา

นอนพินิจพิจารณางานคล้ายๆ กันของเพื่อนๆ ในเครือข่าย IAC

ก็ให้รู้สึกว่า เราคงต้องออกแรงและลงขันจินตนาการกันอีกมาก

เอาล่ะ…จะยังไงก็ไม่ท้อ จะยังไงก็ไม่ถอย

และทุกครั้งที่ดูงานนักข่าวพลเมืองชิ้นนี้

เรารู้สึกมีพลังทุกครั้ง :)

ป.ล. “ปลาทู” เป็นงานนักข่าวพลเมืองชิ้นแรกๆ และเป็นงานชิ้นแรกที่ืทำให้รู้สึกว่า “พวกเราทำได้” แม้จะไม่มีอุปกรณ์และความพร้อมมากมาย

พื้นที่คนตัวเล็ก และแผนพัฒนาอ่าวภูเก็ต

(เขียนให้พี่ก้อง และโฟกัส ภาคใต้ ในช่วงเวลาสั้นๆ และความทรงจำระหว่างที่ผ่านไปแถวๆ นั้น)

พื้นที่คนตัวเล็ก และแผนพัฒนาอ่าวภูเก็ต

เบญจมาศ บุญฤทธิ์

ที่บ้านท่าเรือใหม่ ตำบลรัษฎา อำเภอเมือง ภูเก็ต ในพื้นที่อ่าวภูเก็ต…ศิริลักษณ์ ทิพย์วงศ์ หรือ แหม่ม นั่งมองทะเลจากบ้านหลังเล็กๆ ของเธอมากว่า 30 ปีแล้ว เพียงเดินออกไป 3-4 ก้าว เท้าของเธอก็จะแตะขอบอ่าวพอดี

ตั้งแต่เกิดจนกระทั่งเดี๋ยวนี้ที่แหม่มมีครอบครัวเล็กๆ ของตัวเอง ชุมชนที่เธออาศัย ไม่มีไฟฟ้า ไม่มีน้ำประปา ราวกับว่าพื้นที่แห่งนี้ไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งของจังหวัดภูเก็ต จังหวัดที่ทั่วโลกรู้จักกันดีในฐานะเมืองท่องเที่ยวที่ทันสมัย

เลาะเลียบอ่าวภูเก็ตไป ที่หมู่บ้านราไวย์ ตำบลราไวย์ อำเภอเมือง ภูเก็ต…นิรันดร์ หยังปาน ชายหนุ่มวัย 34 บอกว่า บรรพบุรุษของเขาอพยพมาจากหมู่เกาะในอินโดนีเซียเมื่อราวร้อยปีก่อน เพื่อมาตั้งถิ่นฐานบริเวณหาดราไวย์ ซึ่งไม่มีน้ำ ไม่มีไฟฟ้า ไม่มีถนน จนปัจจุบัน ที่นี่ก็ยังไม่มีน้ำ ไฟฟ้า และถนน เช่นเดียวกัน

แต่อีกไม่นานทั้งแหม่ม และนิรันดร์ บอกว่า พื้นที่ที่เธอและเขาอยู่ จะมีไฟฟ้า น้ำประชา และสาธารณูปโภคครบครัน

เหล่านั้น กำลังจะมาพร้อม โครงการพัฒนาอ่าวภูเก็ต

…………

ภูเก็ต ในปีแต่ละปี มีรายได้จากการท่องเที่ยวสูงถึงหมื่น-แสนล้าน โครงการพัฒนาอ่าวภูเก็ต เป็นอีกหนึ่งโครงการขนาดใหญ่ที่รัฐต้องการผลักดันให้เกิดขึ้นในจังหวัดภูเก็ต เพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวและเพิ่มขีดความสามารถในการสร้างรายได้ให้แก่ภูเก็ต ด้วยการพัฒนาพื้นที่บริเวณปลายแหลมสะพานหิน ซึ่งเป็นทะเลดินเลนที่เกิดจากการทำเหมืองแร่ให้เป็นเมืองใหม่ขึ้นมา โดยประกอบไปด้วยโครงการ MICE และ โครงการ MARINA

MICE หรือ Meeting Incentive Convention&Exhibition ประกอบไปด้วยด้วย ศูนย์ประชุม สัมมนา ศูนย์แสดงสินค้า อาคารสำนักงาน ศูนย์อาหาร ภัตตาคาร โรงแรม ย่านพาณิชยกรรม ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศ สถานบันเทิง ศูนย์กีฬา โรงพยาบาล

ส่วน MARINA นั้น ประกอบไปด้วย ท่าเทียบเรือยอร์ช ท่าเทียบเรือท่องเที่ยวเดินสมุทร อู่ซ่อมเรือยอร์ช ส่วนบริการ อพาร์ทเม้นท์ โรงแรม

เหล่านี้ต้องการพื้นที่ในการก่อสร้างขนาดใหญ่ อยู่ใกล้กับเมือง สาธารณูปโภคอุดมสมบูรณ์ แต่จากการสำรวจพบว่าไม่สามารถหาที่ดินขนาดใหญ่ได้ อีกทั้งที่ดินภูเก็ตก็มีราคาสูง ไม่คุ้มค่ากับการลงทุน จึงได้ทำการสำรวจเพิ่มเติม พบว่า ในพื้นที่อ่าวภูเก็ต มีขนาด 3 พันไร่ ซึ่งในปัจจุบันไม่ได้รับความนิยมจากนักท่องเที่ยว เนื่องจากได้กลายเป็นพื้นที่รกร้างเสื่อมโทรม หากสามารถออกแบบการก่อสร้างที่ประสิทธิภาพ จะสามารถประหยัดงบประมาณในการลงทุนได้มาก

ตามมาด้วยการกำหนดขอบเขตของการพัฒนา ให้พื้นที่ด้านตะวันตกของอ่าวภูเก็ต ซึ่งมีลักษณะเด่นและเป็นจุดที่อยู่ใกล้กับแผ่นดินใหญ่ เป็นจุดเชื่อมต่อและจัดตั้งองค์กรที่ต้องการเข้าถึงได้สะดวก สามารถเชื่อมต่อเข้ากับถนนสาย 407 ซึ่งเป็นถนนสายหลักของภูเก็ตได้

พื้นที่ด้านตะวันออกของอ่าว ต่อเนื่องกับร่องน้ำเดินเรือสากล กำหนดให้เป็นพื้นที่ท่าเรือและท่าเทียบเรือขนาดใหญ่

ส่วนกลางของอ่าว มีร่องระบายน้ำจากคลองบางใหญ่ มีการแบ่งพื้นที่เป็นสองส่วน พื้นที่ฝั่งตะวันตกเฉียงใต้ เป็นพื้นที่ป่าชายเลน เขตอนุรักษ์ จึงกำหนดให้มีการเว้นระยะห่างอย่างน้อย 200 เมตรจากชายฝั่ง ส่วนพื้นที่ส่วนเหนือ เป็นของ MICE ส่วนด้านใต้เป็นของ MARINA

รวมพื้นที่ทั้งสิ้น 2,216 ไร่

ประมาณการว่า โครงการ MICE จะใช้เงินทั้งสิ้น 37,000 ล้านบาท ส่วนโครงการ MARINA ใช้เงิน 26,500 ล้านบาท รวมราคางานทั้งสองโครงการ 63,500 ล้านบาท โดยคาดว่าจะมีผลประกอบการปีละ 19,500 ล้านบาท

โครงการพัฒนาอ่าวภูเก็ตนั้น เกิดขึ้นและได้รับการผลักดันมานับกว่า 10 ปีแล้ว ทว่าไม่คืบหน้า แม้ว่ารัฐบาลจะให้ความสำคัญแก่โครงการนี้มาก เมื่อมีการเปลี่ยนรัฐบาล โครงการดังกล่าวก็หยุดชะงักไป

แต่เมื่อไม่นานมานี้ ราวต้นเดือนพฤษภาคม พล.อ.สุนทร ขำคมกุล ประธานคณะกรรมการองค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวแบบยั่งยืน (อพท.) พร้อมด้วยคณะ และนายรัชทิน ศยามานนท์ ประธานคณะทำงานศึกษาวิเคราะห์การพัฒนาโครงการพัฒนาอ่าวภูเก็ต ได้เดินทางมาสำรวจพื้นที่พัฒนาอ่าวภูเก็ต บริเวณปลายแหลมสะพานหิน อำเภอเมือง ภูเก็ต และประชุมร่วมกับผู้ว่าราชการจังหวัดภูเก็ต และหน่วยงานอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง ที่โรงแรมในเมือง

นายรัชทิน บอกว่า โครงการพัฒนาอ่าวภูเก็ตเป็นโครงการที่จะสามารถเร่งกระตุ้นเศรษฐกิจของประเทศและภูเก็ตได้ดี โดยจะผลักดันให้โครงการพัฒนาอ่าวภูเก็ตเป็นพื้นที่พิเศษเพื่อการพัฒนาแบบยั่งยืน ซึ่งคาดว่าจะสามารถเสนอคณะรัฐมนตรีได้ในไม่ช้านี้ เมื่อผ่านการเห็นชอบจากคณะรัฐมนตรี ตามกรอบที่วางไว้ ก็จะประกาศดึงนักลงทุนชาวต่างชาติจากทั่วโลกเข้ามารับสัมปทานลงทุนพัฒนาทั้ง MICE และ MARINA

จะมีการลงทุนเป็นแสนล้านบาท เพราะจากการที่ได้ศึกษาออกแบบเมื่อหลายปีก่อน โครงการนี้ต้องใช้เงินลงทุนประมาณ 60,000-70,000 ล้านบาท จึงจำเป็นที่จะต้องดึงนักลงทุนจากต่างชาติเข้ามาลงทุน และที่ผ่านมานักลงทุนต่างชาติหลายราย ให้ความสนใจการลงทุนในโครงการพัฒนาอ่าวภูเก็ต บางรายต้องการที่จะออกแบบโครงการใหม่ แต่ก็ต้องอยู่ในเงื่อนไขที่อยู่ในพื้นที่ประมาณ 3,000 ไร่ และพื้นที่ออกแบบเดิมอยู่ที่ 2,200 ไร่ ส่วนพื้นที่บนบกนั้นน่าจะเป็นการลงทุนโดยรัฐบาลในการจัดทำระบบผังเมืองและโครงสร้างพื้นฐาน รองรับการพัฒนาโครงการอ่าวภูเก็ต ทั้งเรื่อง ถนน น้ำ ขยะ ฯลฯประธานคณะทำงานศึกษาวิเคราะห์การพัฒนาโครงการพัฒนาอ่าวภูเก็ต กล่าว และย้ำว่า

การพัฒนาโครงการอ่าวภูเก็ตประชาชนในพื้นที่จะได้รับประโยชน์สูงสุด และมีชีวิตที่ดีขึ้นอย่างแน่นอน

…………

ดวงใจ อุดมผล หญิงวัยกลางคน แกนนำชุมชนบ้านแหลมหลา ตำบลไม้ขาว อำเภอถลาง ภูเก็ต บอกว่า ชุมชนของเธอนั้นโชคดีกว่าชุมชนรอบอ่าวภูเก็ตอื่นๆ เพราะมีทั้งไฟฟ้า น้ำประปา และถนนหนทาง โดยเฉพาะหลังจากคลื่นยักษ์สึนามิซัดเข้าฝั่ง พังทำลายบ้านเรือนในชุมชน หลายหน่วยงานได้เข้ามาสร้างบ้านใหม่ให้ชาวบ้าน

แม้เธอจะไม่ได้บ้านหลังใหม่เหมือนเพื่อนบ้านรายอื่นๆ แต่เธอก็มีความสุขดีกับบ้านหลังเล็กๆ ที่มี โดยเฉพาะถ้าเทียบกับเพื่อนบ้านในอีก 30 ชุมชนในอำเภอถลาง อำเภอเมือง และอำเภอกระทู้ ที่กำลังต่อสู้กับปัญหาที่ดิน

คนเหล่านั้น กำลังต่อสู้ เพียงเพื่อให้ได้มีผืนดินเล็กๆ ในการสร้างบ้าน

ดวงใจบอกว่า ขณะนี้ เธอกำลังร่วมกับเพื่อนบ้านใน 30 ชุมชน ต่อสู้เพื่อให้ได้ผืนดินที่อาศัยมานาน ไม่ตกไปเป็นกรรมสิทธิ์ของรัฐหรือนายทุน ซึ่งกำลังพยายามกวาดชาวบ้านออกไปจากพื้นที่

…………

ปัญหาที่ดินในภูเก็ตมีมานานแล้ว แต่การรวมตัวกันของชาวบ้านเพื่อต่อสู้นั้น เดิมมีอยู่น้อย กระทั่งหลังคลื่นสึนามิถล่มชายฝั่ง จึงพบว่าจริงๆ แล้วปัญหาที่ดินมีอยู่เยอะมาก และพบว่ามากขึ้นๆ ทุกที

โชคดี สมพรหม ผู้ประสานงานพื้นที่จังหวัดภูเก็ต โครงการแก้ไขปัญหาที่ดินและที่อยู่อาศัยตามแนวทางโครงการบ้านมั่นคง บอกว่า พอเกิดสึนามี ทุกส่วนที่มีที่ดินก็พยายามเอาที่ดินกลับคืนจากชาวบ้านไป ไม่ว่าจะเป็นรัฐหรือเอกชน

เขาสะท้อนว่า ปัญหาที่ดินที่พบมีมากขึ้น ทำให้กลุ่มคนที่ปัญหาเรื่องที่ดินมารวมตัวกัน เพื่อขอให้จังหวัดช่วยเหลือ ในขณะที่เอกชนก็พยายามยืมมือเทศบาลมาไล่ที่ชาวบ้านที่ทำมาหากินในพื้นที่นั้นมานาน

ซึ่งประเภทที่ดินในพื้นที่ 30 ชุมชนที่มีปัญหานั้น มีทั้งที่ดินเอกชน 10 ที่ดินป่าชายเลน ที่ดินราชพัสดุ (กรมธนารักษ์) ที่ดินสาธารณประโยชน์ ที่ดินกรมเจ้าท่า และที่ดินขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อบจ.)

พอชาวบ้านรวมกลุ่มกันได้มากๆ รัฐก็เริ่มมอง และช่วยแก้ปัญหา ตั้งกรรมการระดับจังหวัดขึ้นมา แต่เมื่อแก้แล้วจริงๆ มันไม่เคลื่อน ก็เลยมีการตั้งคณะกรรมการระดับท้องถิ่น ซึ่งเชื่อว่ามีอำนาจมากขึ้นในการเสนอเรื่อง เช่น อบต. เทศบาล ให้สิทธิชาวบ้านในการประสาน โดยแต่งตั้งในทุกตำบลให้มีคณะกรรมการแก้ไขปัญหา ให้ตัวแทนชาวบ้านชุมชนละ 5 คนเข้าไปเป็นกรรมการ

โชคดี บอกว่า ปัญหาที่ดินนี้ คงจะต้องใช้เวลาอีกนานในการแก้ไข โดยในขณะนี้นั้น มีการฟ้องร้องชาวบ้านโดยทั้งรัฐและเอกชน มีการยื่นโนติส เรียกให้มาทำสัญญาเช่า และการกดดันด้วยวิธีต่างๆ นานา เพื่อให้ชาวบ้านออกไปจากพื้นที่

ในชุมชนเมืองที่มีปัญหา ชาวบ้านมาเช่าที่นานแล้ว โดยมาจากหลายแห่ง มารวมกัน อาจจะบุกรุกที่ป่าชายเลน ที่เอกชนบ้าง เขาไม่รู้หรอกว่าที่ใคร มันมีการขายต่อๆ กันในราคาถูก ไม่มีเอกสารรับรอง พวกเขาก็เข้ามาอยู่จนกลายเป็นชุมชนใหญ่โต ส่วนชุมชนกึ่งเมืองกึ่งชนบท เช่น กลุ่มชาวเล ซึ่งยังมีวิถีชีวิตอย่างดั้งเดิม แบบพอเพียง ในกลุ่มนี้ คนทั้งภูเก็ตรู้ว่าอยู่มานานเป็นร้อยปี แต่สุดท้ายแล้ว ที่ดินที่พวกเขาอยู่กลับถูกครอบครองโฉนดโดยนายทุน

โชคดี วิเคราะห์ว่า ปฏิบัติการ เคลียร์พื้นที่ ดึงที่ดินกลับมา ทั้งของรัฐและเอกชนนั้น เป็นเพราะโครงการใหญ่อย่าง โครงการพัฒนาอ่าวภูเก็ต กำลังเริ่มเดินหน้าอีกครั้ง

ถ้าโครงการมันลงมาจริง มูลค่าโครงการแสนล้าน ที่ดินบริเวณนี้จะมีมูลค่าเพิ่มมหาศาลโชคดีตั้งข้อสังเกต

…………

ศิริลักษณ์ ทิพย์วงศ์ แห่งบ้านท่าเรือใหม่ นิรันดร์ หยังปาน จากหมู่บ้านราไวย์ และดวงใจ อุดมผล แห่งชุมชนแหลมหลา ยืนยันว่า พวกเธอและเขาไม่ต้องการโครงการพัฒนาอ่าวภูเก็ต เพราะไม่เชื่อว่าโครงการนี้จะส่งผลดีต่อชาวภูเก็ต หากแต่มันจะเอื้อประโยชน์ต่อนายทุนใหญ่ให้เข้ามาแย่งชิงทรัพยากรจากชาวบ้านมากกว่า ไม่นับว่า วิถีเรียบง่ายงดงามของชุมชนริมทะเลที่พวกเธอและเขารัก จะถูกการพัฒนากระแสหลักพัดพาหายไปจนกลายเป็นเพียงเรื่องเล่าสู่คนรุ่นหลัง

พวกเธอและเขาขอเพียงไฟฟ้าและน้ำประปา เนื่องจากทุกวันนี้ แต่ละครัวเรือนต้องจ่ายเงินเพื่อซื้อน้ำประมาณ 800 บาทต่อเดือน และจ่ายค่าไฟฟ้าที่พ่วงมาจากที่อื่นราวเดือนละ 800

ขณะที่ สะอาด นาลักษณ์ หรือ บังสะอาด แห่งหมู่บ้านพระบารมี8 ตำบลป่าตอง อำเภอกะทู้ บอกว่า เขาขอเพียงสิทธิในการอยู่ในพื้นที่ที่อยู่มานับ 10 ปี

บังสะอาดกำลังถูกฟ้องร้องจากนายทุน ซึ่งมีเอกสารครอบครองที่ดินอย่างเป็นทางการ ในข้อหาบุกรุกพื้นที่

บังสะอาดเล่าว่า ตอนที่ย้ายมาอยู่ในที่ดินรกร้างว่างเปล่าผืนนี้ มันเป็นพื้นที่ที่ขายทอดกันมา เขาทำมาหากินโดยที่ไม่คิดว่าจะมีปัญหา กระทั่งมีนายทุนมาแสดงตนว่า ได้ซื้อที่ดินแห่งนี้จากเจ้าของที่ดินเดิมแล้ว

เขาบอกว่า ขณะนี้ บ้านของเขาตั้งอยู่บนพื้นที่เล็กๆ ขนาบข้างด้วยพื้นที่ผืนใหญ่สองผืนของนักการเมืองระดับชาติชื่อดัง

โดยไม่รู้ว่าคำพิพากษาศาลจะออกมาเช่นไร บังสะอาดเริ่มถอดใจ เขาบอกว่ายอมรับได้ ถ้าต้องออกไปจากที่ดินแห่งนี้ หากรัฐจัดหาพื้นที่ผืนใหม่ที่ไม่ไกลจากชุมชนและครอบครัวที่เขารัก

บังขอแค่ที่ดินผืนเล็กๆ ไว้ปลูกบ้าน”….

จากชาวปากบาราถึงคนตัวใหญ่

ทริปแรกหลังจากกลับบ้านมาหนนี้ ปอนั่งรถไฟลงใต้ไปช่วยพี่ก้อง บก.โฟกัส ปิดเล่มแทนบังหมัด หลงรักหาดใหญ่และชาวใต้ไปเลย (ก่อนหน้านี้ เคยแต่รักหนุ่มใต้ ฮ่าฮ่า)

ไปพูดคุยกับชาวบ้านและกลุ่มคนทำงานภาคประชาสังคมที่ปากบารามาด้วย เขียนรายงานพิเศษชิ้นเล็กๆ นี้ให้โฟกัส ก่อนจะกลับมานอนก่ายหน้าผากที่เมืองหลวง ตั้งคำถามซ้ำซากว่า เราทำอะไรได้บ้างหนอ…

จากชาวปากบาราถึงคนตัวใหญ่ “คนไทยต้องการท่าเรือยักษ์จริงหรือเปล่า?”

เบญจมาศ บุญฤทธิ์

ผมเกิดที่ปากบารา ทำอาชีพประมงมาตลอดชีวิต มีความสุขครับ ถึงเงินจะไม่มากมาย แต่ก็อยู่ได้อย่างมีความสุข เพราะว่าความสุขของแต่ละคนไม่เหมือนกัน ผมเป็นชาวประมง รักในอาชีพประมง มีความสุขทุกช่วงที่ออกทะเล ตะวันขึ้นผมก็ได้เห็น ตะวันตกผมก็ได้เห็น นี่คือความสุข


ยาหยา ตรุรักษ์ หรือ บังหยา ของพี่น้องชุมชนปากบารา มองท้องทะเลเบื้องหน้าด้วยนัยน์ตาเป็นประกาย ภาพของเด็กๆ ลากเรือจำลองลำน้อยไปรอบๆ เรือประมงที่จอดลอยอยู่ริมหาดปากบาราอย่างสนุกสนาน ยิ่งแต้มรอยยิ้มบนใบหน้าเกรียนแดดของบังหยาให้แจ่มใส ในวัย 50 ของชาวประมงหมู่บ้านปากบารา ต.ปากน้ำ อ.ละงู จ.สตูล ผู้นี้ ดูเหมือนทะเลจะเป็นทุกสิ่งทุกอย่างของเขา


ผมก็ไม่รู้ว่าความสุขนี้จะอยู่อีกนานแค่ไหน หากมีการสร้างท่าเรือน้ำลึกปากบาราขึ้นมาจริงๆ ผมไม่คิดหรอกว่าพวกเราจะได้อยู่ในพื้นที่ คงต้องย้ายไปอยู่ที่อื่น แต่ผมก็ไม่รู้ว่าจะย้ายไปอยู่ที่ไหน ไม่รู้ว่าจะทำอะไรต่อไปในวันข้างหน้า


บังหยาถอนหายใจ พลันความสุขในแววตาเขาก็หล่นหายไป ตอนนี้ผมยังไม่เห็นอนาคตของปากบารา ไม่เห็นอนาคตของพี่น้องชาวประมงที่นี่ เพราะไม่เคยมีเจ้าหน้าที่คนไหนลงมาหาชุมชน มาบอกว่าจะทำอะไรกับอ่าวของพวกเรา


ท่าเรือน้ำลึกปากบารา โครงการ “ใหญ่ ในบ้านคน ตัวเล็ก


บังหยาบอกว่า แม้จะไม่เคยมีเจ้าหน้าที่รัฐลงมาให้ข้อมูลในชุมชน แต่เครือข่ายชาวประมงพื้นบ้านของเขา ก็นำข้อมูลมาบอกเล่าจนรู้กันว่า กรมขนส่งทางน้ำและพาณิชยนาวี กระทรวงคมนาคม กำลังวางแผนสร้าง ท่าเรือปากบารา โครงการท่าเรือน้ำลึกขนาดใหญ่ อันมีวงเงินลงทุนถึง 3 หมื่นล้านบาท


มันถูกคาดหวังว่า จะเป็นท่าเรือขนส่งสินค้าทางทะเลด้านตะวันตกของประเทศ เพื่อรองรับการขนส่งสินค้าไปยังทวีปยุโรป ตะวันออกกลาง อัฟริกา กอปรกับการเตรียมตัวรองรับโครงการเซาเทิร์น ซีบอร์ด ที่กำลังจะเกิดขึ้นในอนาคต


มีการใช้งบประมาณ 38 ล้านบาท เพื่อศึกษาแผนแม่บท โดยสรุปได้ว่าจะใช้พื้นที่ของอุทยานแห่งชาติหมู่เกาะเภตรา จ.สตูล เพื่อถมทะเลและสร้างสะพานเชื่อมจากท่าเรือสู่ฝั่ง ซึ่งรัฐได้กำหนดจุดก่อสร้างท่าเรือไว้ที่บริเวณตะวันตกของเกาะเขาใหญ่ ภายในอ่าวปากบารา ต.ปากน้ำอ.ละงู จ.สตูล ห่างจากชายฝั่งบ้านปากบารา 4.3 กิโลเมตร


การก่อสร้างในระยะแรก จะมีการถมทะเลเพื่อสร้างเกาะทำท่าเรือ หน้าท่ายาว 750 เมตร สำหรับเทียบเรือบรรทุกขนาดใหญ่ รองรับตู้คอนเทนเนอร์ได้ประมาณ 1.5 ล้านตู้ เชื่อมสู่ชายฝั่งด้วยสะพานขนาด 4 ช่องจราจร


จากนั้น จะมีการถมทะเลเพื่อสร้างท่าเทียบเรือเพิ่มเติมในระยะที่ 2 และระยะที่ 3 รวมเวลาก่อสร้างทั้ง 3 ระยะ 25 ปี


นอกจากนี้ จะมีการสร้างเขื่อนกันคลื่นแบบหินทิ้งด้านทิศตะวันตะวันตกเฉียงใต้และทิศใต้ ยาว 1,700 เมตร และขุดร่องน้ำลึก 14 เมตร ต่อจากท่าเรือออกไปนอกชายฝั่งยาว 4 กิโลเมตร พร้อมกับสร้างถนนเชื่อมระหว่างท่าเรือน้ำลึกปากบารากับท่าเรือน้ำลึกสงขลา เพื่อการขนส่งสินค้าทางบก และสร้างทางรถไฟจากอำเภอควนเนียง จังหวัดสงขลา มาเชื่อมกับท่าเรือน้ำลึกปากบารา เพื่อขนส่งสินค้าทางราง


บังหยาบอกว่า เท่าที่เขารู้มา สถานะล่าสุดของโครงการคือ แม้ยังไม่มีงบประมาณในการก่อสร้าง แต่ก็อยู่ในระหว่างการขออนุญาตใช้พื้นที่อุทยานหมู่เกาะเภตราแล้ว ส่วนแบบและเอกสารประกวดราคาก็เสร็จไปมากกว่า 90 เปอร์เซ็นต์


สำหรับรายงานผลการศึกษาผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม (EIA) นั้น บังหยาได้ยินมาว่า เสร็จเรียบร้อยแล้ว แต่อยู่ในระหว่างการพิจารณาของใครหรือองค์กรใด…เขาไม่รู้


รายงานการศึกษาผลกระทบ ของใคร เพื่อใคร?


ประเด็นปัญหาของรายงานผลการศึกษาผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม หรืออีไอเอ นั้น ถูกหยิบมาพูดคุย ในวงสัมมนาเล็กๆ ระหว่างชาวบ้าน นักวิชาการ นักพัฒนาเอกชน และผู้สนใจ ณ เทศบาลตำบลกำแพง อ.ละงู เมื่อวันที่ 7 มิถุนายน ที่ผ่านมา


สมพร เพ็งคำ จากสำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ ได้สะท้อนปัญหารายงานอีไอเอในประเทศไทยว่า ที่ผ่านมานั้น ผู้ประกอบการจะเป็นผู้จ้างบริษัททำอีไอเอเอง ซึ่งก็ไม่เคยมีบริษัทไหนทำรายงานให้ผู้ประกอบการต้องล้มโครงการ ในขณะที่การกำหนดประเด็นการศึกษา เจ้าของพื้นที่ก็ไม่เคยมีส่วนในการกำหนด คำถามที่ชาวบ้านเจ้าของพื้นที่อยากรู้ รายงานอีไอเอจึงไม่เคยตอบ ส่วนการได้มาซึ่งข้อมูลของบริษัทผู้ทำรายงานก็มีปัญหา ประสบการณ์ที่ผ่านมานั้นทำให้ชาวบ้านไม่เชื่อถือ ครั้นเมื่อรายงานเสร็จแล้ว คนที่ตัดสินใจว่าให้ผ่านไหมก็ไม่ใช่ชาวบ้าน พวกเขาไม่เคยมีส่วนร่วมในการตัดสินใจ


สมพร ยังเล่าว่า จากการเดินสายจัดเวทีพูดคุยเรื่องสุขภาวะทั่วประเทศของเธอนั้น พบว่า ภาวะทุกข์ของคนไทยไม่ได้มาจากพฤติกรรมส่วนบุคคลเพียงอย่างเดียว แต่มาจากโครงการของรัฐเยอะมาก เช่น ชาวบ้านในพื้นที่แม่เมาะ โปรแตซ คลิตี้ แม่ตาว มาบตาพุด ฉะนั้น ก่อนที่จะมีโครงการพัฒนาต่างๆ เกิดขึ้น จึงต้องมีการศึกษาผลกระทบทางสุขภาพด้วย เพราะการศึกษาผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม หรือ อีไอเอ อย่างเดียวนั้นไม่พอ ต้องมีเครื่องมือใหม่ ก็คือ การศึกษาผลกระทบทางสุขภาพ หรือ เอชไอเอซึ่งในวันนี้ มีกฎหมายสำคัญรองรับแล้ว นั่นคือ พรบ.สุขภาพแห่งชาติ


สมพร เชื่อว่า รายงานการศึกษาผลกระทบทางสุขภาพจะเป็นเครื่องมือหนึ่งซึ่งชาวบ้านเอาไปต่อสู้กับโครงการใหญ่ๆ ได้ ซึ่งต้องสู้กันด้วยข้อมูลจริงๆ หากรัฐจะสร้างโครงการใหญ่ ก็ต้องมีมาตรการป้องกันผลกระทบทางสุขภาพที่จะเกิดขึ้น และคำว่า สุขภาพ นั้น ก็ต้องถูกทบทวนและนิยามใหม่ ให้หมายรวมทั้งกาย จิต และวิญญาณ


ขณะที่ ศยามล ไกรยูรวงศ์ โครงการเสริมสร้างจิตสำนึกนิเวศวิทยา เห็นว่า สิ่งที่บริษัททำรายงานอีไอเอไม่สนใจ คือมิติสุขภาพ สังคม และสิ่งแวดล้อม เมื่อการศึกษาละเลยมิติดังกล่าว โครงการก่อสร้างจึงมีช่องว่างมากมาย และเหล่านั้นก็ไปสร้างความทุกข์ให้เจ้าของพื้นที่ จึงต้องช่วยกันผลักดันให้การกำหนดประเด็นในการทำอีไอเอที่จะเกิดขึ้นนั้น ไปไกลกว่ามิติทางเศรษฐกิจ


สำหรับโครงการท่าเรือปากบารานั้น ชุมชนปากบาราต้องเริ่มกำหนดประเด็นศึกษาเองด้วย อย่ารอให้คนข้างนอกเข้ามาช่วยเหลืออย่างเดียว เป็นไปได้ไหม ที่ชุมชนจะร่วมกันทำอีไอเอ ฉบับชุมชน ศยามล ตั้งคำถาม


อีไอเอฉบับชุมชน หนทางสู่การมีส่วนร่วม


แล้วอีไอเอฉบับชุมชนจะมีความน่าเชื่อถือได้อย่างไร?” สมพร เพ็งคำ เห็นว่า ผลการศึกษาของชุมชนจะได้รับการยอมรับแค่ไหน ขึ้นอยู่กับการออกแบบว่ามีความน่าเชื่อถือมากน้อยเพียงไร ซึ่งคงไม่มีสูตรตายตัว


เราคงต้องเปิดใจ ให้ฝ่ายต่างๆ มานั่งคุยกันด้วย และร่วมเปิดใจรับฟังข้อมูลจากทุกฝ่าย โดยไม่ปักธงไว้ก่อน เพราะทัศนคติที่ถูกปักธงไว้แล้ว แม้จะใช้กระบวนการยังไง ผลที่ได้ก็คงไม่น่าเชื่อถือ


ยืนยันจาก บังหยา ว่า ตอนนี้ชุมชนไม่ได้ตั้งธงปฏิเสธโครงการท่าเรือน้ำลึกปากบารา และก็ไม่ได้ตั้งธงที่จะรับ หากกำลังรอผลการศึกษาจากหน่วยงานที่รับผิดชอบ และรอที่จะปรึกษาหารือร่วมกัน


ถ้าเป็นไปได้ ผมอยากให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องมาศึกษาร่วมกันกับชุมชน ศึกษาดูว่าอะไรที่ทำได้ อะไรที่ทำไม่ได้ ประเด็นหลักคือชุมชนต้องเข้าไปมีส่วนร่วม เรื่องการทำรายงานอีไอเอฉบับประชาชน ถ้ามีหน่วยงานที่มาให้ความรู้สนับสนุน ผมคิดว่าชุมชนช่วยกันทำได้แน่นอน เพราะเราก็มีความรู้สะสมไว้อยู่แล้ว บังหยาพูดอย่างเชื่อมั่น


ส่วน สมบูรณ์ พรพิเนศพงศ์ นักวิชาการคณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ หาดใหญ่ ให้ความเห็นว่า ปัญหาจากการพัฒนาที่คนไทยเห็นตัวอย่างอยู่ในวันนี้ อาทิ โครงการนิคมอุตสาหกรรมที่มาบตาพุด โครงการโรงไฟฟ้าที่แม่เมาะ และล่าสุด การพังทลายของชายฝั่งทะเลอ่าวไทยนั้น เกิดขึ้นเนื่องจากวิธีคิดที่ปักธงไว้ล่วงหน้าของรัฐ ทำให้โครงการต่างๆ เกิดขึ้นในลักษณะการพัฒนาที่ถูกสั่งมาจากข้างบน โดยที่ชุมชนไม่ได้มีส่วนร่วม


ปัญหาจะหมดไป ถ้าเป็นการพัฒนาจากล่างสู่บน คือจากชุมชนขึ้นไป รัฐต้องถามชุมชนว่าอยากได้อะไร ไม่ใช่โยนโครงการลงมาแล้วมานั่งศึกษาแบบไม่ให้ชุมชนมีส่วนร่วม แล้วบอกว่าชุมชนต้องเสียสละเพื่อชาติ บทเรียนหลายๆ ที่ที่เกิดขึ้น บอกเราว่ามันเป็นการสร้างความแตกแยกให้สังคมด้วย


สมบูรณ์ กล่าวว่า รัฐมักยกตัวอย่างการพัฒนาของประเทศญี่ปุ่น เพื่อนำมาใช้ในประเทศไทย ซึ่งจริงๆ แล้วเปรียบเทียบกันไม่ได้ เพราะญี่ปุ่นนั้นชัดเจนว่าเขาเลือกที่จะเป็นประเทศอุตสาหกรรม


ทะเลของเรา ประเทศของเรา


ถ้าให้เลือกได้ ก๊ะจะขอเป็นชาวประมงตลอดไป ถึงแม้ว่าการเป็นเมืองอุตสาหกรรมจะทำให้เรามีรายได้เพิ่มขึ้น แต่จะมีเงินมากๆ ไปทำไม ขอแค่พอกินพอ มีทะเลสวยๆ มีวัฒนธรรม มีชุมชนที่อบอุ่น ก็เพียงพอแล้ว


เสียงของ เสาวนี สำลี หรือ ก๊ะนี หนึ่งในชาวประมงชายฝั่งปากบารา ยืนยันว่า ชาวบ้านตัวเล็กๆ คนหนึ่ง ยังมีความสุขกับวิถีแบบดั้งเดิมของคนใต้


ก๊ะนี อายุ 48 ปี แล้ว ตลอดชีวิตของก๊ะนี มีชายฝั่งปากบารา เป็นทั้งบ้าน เป็นทั้งซุปเปอร์มาเกต เป็นทั้งโรงเรียนชีวิต และเป็นโลกในอนาคตสำหรับลูกๆ ทุกๆ เช้า ก๊ะนีจะออกทะเลไปหาปลา กลับมาเอาปลาไปขาย รายได้ไม่มากนักในยามที่ราคาน้ำมันแพง แถมยังต้องต่อสู้กับประมงพาณิชย์ที่ทุนใหญ่กว่า ขณะที่ปริมาณปลาในน้ำก็ลดน้อยลง แต่ก๊ะนีก็ไม่เคยคิดที่จะไปเป็นแรงงานรับจ้างในอุตสาหกรรมใดๆ


ก๊ะนี บอกว่า บทเรียนจากพื้นที่ต่างๆ อย่าง มาบตาพุด แม่เมาะ หรือการพังของชายฝั่งแถบอ่าวไทย ทำให้กลัวว่า โครงการท่าเรือปากบาราจะสร้างความเสียหาย ได้ไม่คุ้มเสีย ไม่ต่างจากโครงการที่ผ่านมา


แต่ก๊ะตอบแทนชาวบ้านคนอื่นไม่ได้ รัฐต้องไปถามชุมชน ถามให้ทั่วทั้งหกพันกว่าครอบครัวที่หากินในอ่าวละงูนี้ ไม่ใช่ถามแค่ผู้นำชุมชนไม่กี่คน รัฐต้องบอกข้อมูลให้ครบถ้วนก่อน แล้วถามว่าชุมชนจะเอายังไง


นอกจากนี้ ก๊ะนียังได้ยินมาว่า จากแผนพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศไทย ท่าเรือน้ำลึกปากบาราเป็นเพียงหนึ่งในโครงการมากมายที่จะมาลงหลักปักฐานในภาคใต้ อาทิ นิคมอุตสาหกรรมยางพารา นิคมอุตสาหกรรมอาหาร นิคมอุตสาหกรรมเคมี โรงไฟฟ้าพลังงานนิวเคลียร์ สนามบิน ท่าเรือน้ำลึกอีกหลายแห่ง เพื่อนำประเทศเดินไปสู่ความเป็นอุตสาหกรรมในอีก 50 ปีข้างหน้า


ถ้าจะบอกว่า เราต้องยอมให้สร้างท่าเรือ เพราะเราต้องเสียสละชุมชนเพื่อสังคมที่ใหญ่กว่า ก๊ะก็อยากรู้ว่า คนไทยต้องการท่าเรือยักษ์จริงหรือเปล่า จริงๆ แล้วคนไทยต้องการเป็นประเทศอุตสาหกรรมเหมือนญี่ปุ่นที่ตอนนี้ไม่มีทะเลสวยๆ เหลือแล้ว หรือคนไทยยังต้องการเป็นประเทศที่มีธรรมชาติสวยงาม ก๊ะยังไม่เคยได้ยินคำตอบตรงนี้ รัฐต้องไปถามคนทั้งประเทศเสียก่อน